طرح گواهی کردن کارکنان آزمونهای غیرمخرب سطح ۱، ۲ و ۳
دامنه کاربرد
دامنه کاربرد طرح نهاد تکاپو گواهی کردن مهارت حرفه ای آزمونهای غیرمخرب برای شاخه محصولات جوشی / شاخه صنعتی (آزمون های قبل و حین بهره برداری شامل فرآیند ساخت) در یک یا چند روش زیر به غیر از آزمون جریان گردابی و در روش آزمون جریان گردابی در شاخه ضخامت سنجی، ترک یابی و بررسی پرچ ها بر اساس استاندارد: ۲۰۲۱: ISO 9712 می باشد.
- آزمون جریانگردابی (ET)؛
- آزمون ذرات مغناطیسی (MT)؛
- آزمون مایع نافذ (PT)؛
- آزمون پرتو نگاری (RT)؛
- آزمون فراصوتی (UT)؛
- آزمون چشمی (VT).
شرح اجرا
کلیه اقدامات در راستای ارزیابی و انجام آزمون برای تمامی درخواست کنندگان/ داوطلبان/ اشخاص گواهی شده در شرایط کاملا یکسان ، بی طرفانه و با رعایت اصل عدالت و انصاف و پرهیز از هر گونه تبعیض با مسئولیت مدیریت نهاد، بر اساس طرح گواهی کردن حاضر انجام میشود.
صدور گواهی نامه بر مبنای طرح گواهی کردن شامل ۵ مرحله می باشد. این مراحل به ترتیب عبارتند از:۱-درخواست ۲- ارزیابی ۳- آزمون ۴- تصمیم گیری ۵- صدور گواهینامه
کلیه اقدامات در راستای ارزیابی و انجام آزمون داوطلبان مطابق با طرح گواهی کردن (Certification Scheme) انجام شده و هیچ الزام دیگری بجز الزامات مندرج در طرح به آن اضافه نخواهد شد.
مطابق با طرح گواهی کردن، دامنه گواهی کردن در این نهاد شامل آزمون های غیر مخرب UT ، VT، PT، ET، RT و MT در سطح ۱، ۲ و ۳ است.
مدارک اولیه احراز شرایط
- فرم درخواست ارزیابی انطباق
- فرم سلامت بینایی (در خصوص قدرت دید در فاصله نزدیک و قدرت تفکیک رنگ ها)
- ارائه تایید رسمی از مراکز آموزشی مبنی بر گذراندن دوره آموزشی بطور رضایت بخش در روش و سطح درخواستی مطابق با سرفصل های ارائه شده توسط نهاد مطابق جدول شماره ۱
- جدول ۱ – حداقل زمان آموزش برای سطوح ۱، ۲ و ۳
روش آزمون غیرمخرب سطح ۱ (روز) سطح ۲ (روز) سطح ۳ (روز) جریان گردابی ۵ ۶ ۶ ذرات مغناطیسی ۳ ۲ ۴ مایع نافذ ۳ ۲ ۳ پرتو نگاری ۵ ۱۰ ۵ فراصوتی ۸ ۱۰ ۵ چشمی ۳ ۲ ۳ حداقل زمان آموزش در یک روز ۷ ساعت در نظر گرفته شده است.
در روش پرتونگاری، ساعات آموزشی شامل دوره آموزشی حفاظت در برابر اشعه نمیشود.
تعداد روزهای تعیین شده در برگیرنده آموزش تئوری و عملی می باشد.
- ارائه مدرکی مبنی بر تجربه کار صنعتی در روش درخواستی مطابق با جدول شماره ۲
- جدول ۲ – تجربه کاری صنعتی برای سطوح ۱، ۲ و ۳
روش آزمون غیرمخرب تجربه برحسب روز۱ سطح۱ سطح۲ سطح۳ دارای مدرک سطح ۱ دسترسی مستقیم تحصیلات دانشگاهی، دارای مدرک سطح ۲ دارای مدرک سطح ۲ دسترسی مستقیم با تحصیلات دانشگاهی ET,RT,UT ۴۵ ۱۳۵ ۱۸۰ ۲۷۰ ۴۵۰ ۵۴۰ VT,MT,PT ۱۵ ۴۵ ۶۰ ۱۸۰ ۲۴۰ ۳۶۰ ۱ یکروز حداقل با هفت ساعت کار برابر است که میتوان آن را در طول یک روز یا با تجمیع ساعات در چند روز بهدست آورد. حداکثر ساعت مجاز در یک روز ۱۲ ساعت است. تجربهکاری بر حسب روز، با تقسیم کل ساعتها بر ۷ محاسبه میشود. - سابقه کار و تجربه صنعتی مهر و امضا شده توسط کارفرما
- مدرک معتبر دوره آموزشی مقدماتی حفاظت در برابر اشعه برای آزمون غیرمخرب رادیوگرافی صنعتی
- مدرک تحصیلی
در صورتیکه مدت زمان موردنیاز برای تجربه کاری، توسط داوطلب گذرانده نشده باشد، نتایج آزمون تا زمان ارائه نتایج معتبر مبنی بر گذراندن تجربه کاری معتبر خواهد بود و پس از طی این دوره برای داوطلب گواهینامه صادر خواهد شد.
شرایط برگزاری آزمون
- داوطلبان باید یک ربع قبل از شروع آزمون در محل حضور داشته باشند.
- سوالات آزمون به صورت چهار گزینه ای و تشریحی می باشد . پاسخ اشتباه در سوالات چهار گزینه ای نمره منفی ندارد.
- آزمون عمومی، تخصصی، عملی و نوشتن دستورالعمل به طور جداگانه نمرهدهی و به صورت درصد اعلام می گردند و حداقل امتیاز قابل قبول در آزمون۷۰ می باشد. برگزاری آزمونهای تئوری و عملی ، تصحیح اوراق و نحوه امتیازدهی برای تمامی داوطلبین در شرایط یکسان انجام میشود.
- بمنظور تضمین امنیت آزمون، سوالات آزمون بطور تصادفی توسط مدیر فنی از بانک سوالات تعیین شده و در پاکت در بسته پنج دقیقه قبل از آزمون در محل آزمون توسط مدیر فنی باز شده و تحویل ناظر می شود که در حضور مدیر فنی سوالات بین داوطلبان توزیع می گردد.
- داوطلبان مجاز به آوردن وسایل شخصی به حوزه آزمون نیستند، مگر اینکه به طور خاص توسط آزمونگر مجاز باشد.
- چنانچه توسط داوطلبان اختلال یا مشکلی در فرایند برگزاری آزمون ایجاد گردد مانند عدم رعایت قوانین آزمون ، جایگزین نمودن شخص دیگری را به جای خود در آزمون یا استفاده از روشهای تقلب را، ایجاد کند داوطلب خاطی به مدت ۱۲ ماه مجاز به شرکت در آزمون نیست و باید آزمون مجدد بدهد.
- استفاده از وسایل کمکی مانند کدها، استانداردها، مشخصات، روشهای اجرایی و دستگاههای الکترونیکی تنها در صورتی مجاز است که به عنوان بخشی از آزمون ارائه شده باشد یا توسط نهاد گواهیکننده مجاز باشد.
برگزاری آزمون
بهمنظور تایید صلاحیت فرد داوطلب آزمونها بهصورت تئوری (عمومی، تخصصی) و عملی برگزار شده خواهد شد. حداقل نمره مورد نیاز جهت قبولی در آزمون ۷۰ درصد است.
در صورت عدم موفقیت داوطلب در کسب حداقل ۷۰ درصد نمره در امتحان تجدید گواهینامه، حداکثر دو بار امتحان مجدد مجاز است. محدوده زمانی برگزاری امتحانات باید ۱۲ ماه باشد مگر آن که از سوی نهاد گواهیکننده افزایش یابد.
در صورت عدم موفقیت در دو آزمون مجدد، گواهینامه شخص نباید تجدید شود و برای دریافت مجدد گواهینامه در آن بخش یا روش مورد نظر باید در امتحان روش اصلی متناسب با آن موفق شود.
در صورتیکه داوطلب متقاضی نظام اعتباری الزامات آن را برآورده نسازد، میتواند درخواست تجدید گواهینامه نماید. در صورت عدم موفقیت در برآوردن الزامات نظام اعتباری تنها یک آزمون مجدد مجاز است که به فاصله ۱۲ ماه از تاریخ تقاضا برای تجدید گواهینامه از طریق نظام اعتباری، صورت گیرد. (داوطلب متقاضی سطح ۳)
محتوای آزمون
سطح ۱
- آزمون عمومی
- آزمون تخصصی
- آزمون عملی
سطح ۲
- آزمون عمومی
- آزمون تخصصی
- آزمون عملی
- نگارش دستورالعمل NDT.
سطح ۳
- آزمون پایه
- آزمون روش اصلی
الف) آزمون پایه
آزمون پایه از سه قسمت الف ، ب و پ مطابق جدول ۶ میباشد.
جدول ۳ – محتوا و تعداد سؤالات در امتحان پایه
| ردیف | موضوع | تعداد سؤالات |
| الف | دانش فنی در علم مواد و فنون ساخت | ۲۵ |
| ب | آگاهی از نظام احراز شرایط و گواهیکردن نهاد گواهیکننده بر اساس این استاندارد. این آزمون میتواند به صورت کتاب باز برگزار شود. | ۱۰ |
| پ | دانش عمومی در مورد حداقل چهار روش آزمون غیرمخرب در سطح ۲، یکی از این چهار روش باید روش پرتونگاری یا فراصوتی باشد. | ۱۵ برای هر روش آزمون (جمعاً ۶۰ سوال) |
نمره قبولی برای هرکدام از آزمونهای (الف)، (ب) و (پ)، ۷۰ از ۱۰۰ میباشد.
ب) آزمون روش اصلی
آزمون روش اصلی شامل سه قسمت ت ، ث و ج است مطابق جدول ۷ می باشد:
جدول ۴ – محتوا و تعداد سؤالات در امتحان روش اصلی
| ردیف | موضوع | تعداد سؤالات |
| ت | دانش مرتبط با روش آزمون غیرمخرب مربوط در سطح ۳. | ۳۰ |
| ث | کاربرد روش آزمون غیرمخرب برای قطعات جوشکاریشده، شامل کدها، استانداردها، مشخصات و روشهای اجرایی. امتحان از کدها، استانداردها، مشخصات و روشهای اجرایی میتواند به صورت کتاب باز برگزار گردد. | ۲۰ |
| ج | نگارش یک یا چند روش اجرایی آزمون غیرمخرب. در این قسمت باید کدها، استانداردها، مشخصات و روشهای اجرایی مربوط در اختیار داوطلب گذاشته شود. برای داوطلبی که قبلاً نگارش یک روشاجرایی سطح۳ آزمون غیرمخرب را با موفقیت پشت سر گذاشته، نهاد گواهی کننده میتواند تحلیل منتقدانه یک روش اجرایی آزمون غیرمخرب را جایگزین نگارش یک روش اجرایی کند. | – |
زمانبندی آزمون
زمان آزمون تئوری سطح ۱ و ۲ ، بر مبنای سه دقیقه برای هر سوال چندگزینهای در آزمون تخصصی و دو دقیقه برای سوال چند گزینه ای آزمون عمومی و ده دقیقه برای هر سوال تشریحی(در صورت وجود) تعیین میشود.
زمان آزمون سطح ۳ بر مبنای سه دقیقه برای هر سوال چند گزینه ای در موارد (ب) و (ث) و دو دقیقه برای موارد (الف) ، (پ) و (ت) تعیین شود.
آزمون مجدد:
در صورت عدم قبولی در یک یا چند بخش آزمون (عمومی، اختصاصی و عملی)، داوطلب باید در آزمون مجدد شرکت نماید.
داوطلب مجاز خواهد بود حداکثر دو بار دیگر در آزمون مربوطه با رعایت موارد زیر شرکت نماید:
پس از حداقل زمان یک ماه از آزمون (که در صورت گذراندن دوره بازآموزی میتواند کاهش پیدا کند دوره بازآموزی مورد تایید نهاد برابر است با ۵۰% مدت زمان تعیین شده در جدول ۲ ) و کمتر از دو سال پس از آزمون اولیه
در صورتی که داوطلب در دو آزمون مجدد در یک یا چند بخش مردود شود، باید دوره آموزشی مورد تایید نهاد گواهیکننده را تکمیل کند و در تمام بخشهای آزمون شرکت نماید.
تصمیم گیری
در صورت قبولی در آزمون، نتایج آزمون، مدارک و مستندات ارسال شده توسط داوطلب در دستور جلسه کمیته تصمیم قرار میگیرد. اعضای کمیته با بررسی پرونده داوطلبان در خصوص صدور یا عدم صدور گواهینامه تصمیمگیری مینمایند.
در صورت تایید نتایج آزمونهای تئوری و عملی و کلیه مستندات و سوابق فرد مذکور ب در کمیته تصمیم بررسی خواهد شد. در صورت برآورده شدن تمامی الزامات صدور گواهینامه، گواهینامه با اعتبار ۵ ساله و یا کمتر برای داوطلب صادر میشود.
تمدید گواهینامه
شخص گواهی شده باید شش ماه پیش از پایان ۵ سال اول اعتبار گواهینامه جهت تمدید گواهینامه اقدام نماید. چنانچه در کمتر از یک سال پس از پایان تاریخ اعتبار اقدام نماید باید در کمیته تصمیم بررسی و در صورت بلامانع بودن تمدید می شود در صورتیکه بیش از یک سال گواهینامه منقضی شده باشد شخص باید در آزمون تجدید گواهینامه (آزمون عملی) شرکت نماید.
تجدید گواهینامه
شخص گواهی شده باید پیش از پایان ۵ سال دوم اعتبار گواهینامه (۱۰ سال) شخص گواهی شده باید آزمون عملی را با موفقیت بگذراند. در صورتی که شخص گواهی شده یک سال پس از تاریخ انقضا گواهینامه اقدام نماید، باید تمامی امتحانات (عمومی ،تخصصی و عملی) برای سطوح ۱ و۲ و یک امتحان روش اصلی را برای سطح ۳ با موفقیت بگذراند.
تجدید گواهینامه در سطح ۳ :
شخص دارای گواهینامه سطح ۳ بمنظور تجدید گواهینامه می تواند یکی از دو روش آزمون کتبی یا الزامات نظام اعتباری ساختاریافته انتخاب نماید.
تعلیق گواهینامه
اعتبار گواهینامه در صورت وجود هرکدام از موارد زیر توسط نهاد گواهیکننده به حالت تعلیق درمیآید:
- ناتوانی جسمی شخص گواهی شده در انجام وظایف خود بطور موقت
- وقفه بیش از حد در انجام فعالیتهای مربوط به روشی که گواهینامه دریافت شده است
- عدم توانایی براورده کردن شرایط تمدید/تجدید گواهینامه (تا زمان برآورده کردن شرایط)
در صورت تعلیق گواهینامه توسط نهاد گواهیکننده و در صورت رفع موارد فوق، شخص گواهیشده میتواند درخواست خود مبنی بر رفع تعلیق را به نهاد گواهیکننده ارائه نماید. موارد در کمیته تصمیم بررسی و در صورت تایید، رفع تعلیق گواهینامه انجام میپذیرد. در دوره ای که گواهینامه به حالت تعلیق است مطابق سند “استفاده از گواهینامه اشخاص” شخص باید از استفاده یا هر گونه تبلیغ و ارجاع به گواهینامه خودداری نماید. این سند بمنظور اطلاع رسانی در سایت بارگذاری گردیده است.
ابطال گواهینامه
اعتبار گواهینامه در صورت وجود هرکدام از موارد زیر توسط نهاد گواهیکننده به حالت تعلیق درمیآید:
- وجود شرایط رفتاری مغایر با طرح گواهیکردن یا عدم رعایت اصول اخلاقی
- ناتوانی جسمی شخص گواهی شده در انجام فعالیتهای مرتبط
در صورت رفع موارد فوق، شخص گواهیشده میتواند درخواست خود مبنی بر رفع ابطال را (پس از گذشت ۱۲ ماه از تاریخ ابطال) به نهاد گواهیکننده ارائه نماید. درخواست وی در کمیته تصمیم گیری بررسی و در صورت تایید، گواهینامه صادر میگردد.
در صورتیکه گواهینامه باطل شده است مطابق سند “استفاده از گواهینامه اشخاص” شخص باید از استفاده یا هر گونه تبلیغ و ارجاع به گواهینامه خودداری نماید. این سند بمنظور اطلاع رسانی در سایت بارگذاری گردیده است.
رسیدگی به شکایات
چنانچه متقاضیان نسبت به فرآیند ارزیابی و یا صدور گواهینامه شکایتی داشته باشند، میتوانند مراتب را متناسب با روش اجرایی مربوطه به نهاد اعلام می نمایند.
توضیحات
بدیهی است طرح گواهی کردن ارائه شده در این مستند مرتبط با فرآیندهای تمدید و تجدید پس از تاریخ فرودین ۱۴۰۴ می باشد.
استانداردهای مربوطه
- ایزو ۱۷۰۲۴: ارزیابی انطباق – الزامات عمومی برای نهادهای گواهیکننده اشخاص
- ایزو ۹۷۱۲: آزمون غیرمخرب – احراز شرایط و گواهی کردن کارکنان آزمونهای غیرمخرب